UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Efes Antik Kenti’nde yürütülen bu yılki kazılarda, Roma dönemine ait dikkat çekici iki eser gün yüzüne çıkarıldı. Kazılarda, seçkin Romalı ailelerin kullandığı düşünülen mermer bir banyo küveti ile bir erkek heykeli ortaya çıkarıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Sonsuz Efes” projesi kapsamında sürdürülen çalışmalar, hem yeni gezi güzergâhlarının oluşturulmasına hem de Efes’in henüz bilinmeyen yönlerinin açığa çıkarılmasına katkı sağlıyor. Stadyum Caddesi’nde yapılan kazılar ise bu yıl özellikle çarpıcı sonuçlar verdi.
Bu alanda bulunan mermer küvetin, Efes’in varlıklı Romalılarının yaşadığı Yamaç Evler’e ait olduğu değerlendiriliyor. Yerel bir mermer türü olan “Greco Scritto”dan yapılan küvet, 146 santimetre uzunluğu, 73 santimetre genişliği ve 60 santimetre yüksekliğiyle dikkat çekiyor.
Projeyi koordine eden Dokuz Eylül Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Aybek, kazıların Efes Müzesi, Avusturya Arkeoloji Enstitüsü ve Kültür ve Turizm Bakanlığı birimleriyle iş birliği içinde yürütüldüğünü belirtti. Aybek, uzun yıllar bitki örtüsü altında kalan alanların temizlenmesiyle birlikte müze koleksiyonuna önemli eserler kazandırıldığını ifade etti.
Mermer küvetin M.S. 1. yüzyıla tarihlendiğini söyleyen Aybek, Roma toplumunda yıkanma kültürünün yalnızca kamusal hamamlarla sınırlı olmadığını vurguladı. Liman Hamamı gibi devasa yapıların halka hizmet verdiğini hatırlatan Aybek, bu küvetin ise özel konutlarda kullanılan daha küçük ölçekli örneklerden biri olduğunu dile getirdi. Aybek, “Bu tür bir buluntuya her zaman rastlanmaz. Boyutları ve formu, ev içinde kullanıldığını açıkça gösteriyor” dedi.
Küvetin üzerindeki aslan pençesi biçimindeki ayaklar, yumurta dizisi bezemeleri ve ince işçilik, eserin yüksek gelir grubuna mensup bir aileye ait olduğunu düşündürüyor. Ancak yapılan incelemeler, bu özel parçanın ilerleyen dönemlerde özgün işlevini yitirdiğini ortaya koydu. Aybek, küvetin geç dönemde çeşme yalağı olarak kullanıldığını, bunun için üzerine su giriş ve çıkış delikleri açıldığını belirtti.
Stadyum Caddesi’ndeki bir diğer sürpriz buluntu ise bir erkek heykeli oldu. Farklı parçalardan yontulduğu anlaşılan heykelin, üslup özelliklerine göre M.Ö. 1. yüzyıl ile M.S. 1. yüzyıl arasına tarihlendiği ifade edildi. 123×50 santimetre ölçülerindeki heykelin, yüzükoyun çevrilerek yol döşemesinde kaplama taşı olarak kullanıldığı belirlendi.
Heykelin tamamen beklenmedik bir şekilde ortaya çıktığını aktaran Aybek, yol seviyesini düzenlemek amacıyla kaldırılan taşın altından heykelin çıkmasının ekip için büyük bir sürpriz olduğunu söyledi. Gün yüzüne çıkarılan eser, restorasyon sürecinin ardından Efes Müzesi koleksiyonuna dâhil edildi.
